OT-aanval oefening: waarom je OT anders moet oefenen

Bij een IT-incident is een aangetast systeem loskoppelen vaak de veilige eerste stap. Je haalt het van het netwerk, kijkt daarna wat er speelt en herstelt. Bij OT werkt die reflex tegen je. Een aanval op OT is een ander soort crisis. Die vraagt een eigen oefening.

OT staat voor operationele technologie: de systemen die fysieke processen aansturen. Denk aan productie, energie, water, transport of gebouwbeheer.

Waarom OT geen gewoon IT-incident is

Het grootste verschil zit in wat je wilt beschermen. In IT staat vertrouwelijkheid meestal voorop: gegevens mogen niet op straat komen. In OT draait het vooral om veiligheid en beschikbaarheid. Veiligheid gaat voor: geen gevaar voor mensen of omgeving. Daarna wil je dat het proces blijft draaien en klopt wat het proces doet. Vertrouwelijkheid komt pas daarna. Een fabriek die stilvalt kost geld en kan gevaarlijk zijn. Een waterzuivering die je verkeerd afschakelt raakt meer dan een spreadsheet.

Let op het verschil tussen isoleren en uitzetten, want dat wordt vaak door elkaar gehaald. Isoleren is een systeem afschermen of loskoppelen op het netwerk. Uitzetten is het fysieke proces stilleggen. In IT is loskoppelen meestal zonder erg. In OT kan het loskoppelen van de verkeerde component al een installatie ontregelen. Uitzetten legt soms een hele lijn stil.

Daar komt bij dat OT vaak uit oudere systemen bestaat met weinig zicht en monitoring. Je kunt ze niet zomaar herstarten of patchen, want je weet niet altijd wat er dan gebeurt. Een keuze die in IT routine is, is in OT een gok met fysieke gevolgen.

Het besluit dat altijd terugkomt

In vrijwel elke OT-crisis komt hetzelfde zware besluit terug: blijven we draaien, zetten we het systeem uit, of gaan we handmatig verder? Dat is geen technische vraag alleen. Het raakt de techniek, de veiligheid en de continuïteit tegelijk. Het is bovendien tijdsgevoelig. Wachten op zekerheid is zelf ook een keuze, meestal de duurste.

De vertaling van techniek naar bestuur

Hier loopt het in de praktijk spaak. De mensen die het OT-beeld hebben, zitten diep in de techniek. De mensen die het zware besluit moeten nemen, zitten in het bestuur en kennen die techniek meestal niet. Iemand moet een ingewikkeld technisch beeld begrijpelijk op de bestuurstafel krijgen, snel, terwijl de klok loopt.

Die vertaalslag is het echte knelpunt. Niet de firewall, niet de detectie, maar de vraag of het bestuur op tijd snapt wat de opties zijn en wat elke optie kost.

Zo oefen je een OT-aanval

Je oefent OT daarom anders dan een IT-incident. Zet techniek en bestuur samen in dezelfde oefening en laat ze onder druk de echte beslissingen nemen. Dus niet alleen bespreken wat je zou doen, maar echt kiezen tussen doordraaien of afschakelen en dat besluit vertalen naar de bestuurstafel terwijl de situatie verandert.

Gebruik dezelfde toets die in elke crisis werkt: als dit besluit om drie uur 's nachts moet vallen en de eerste persoon neemt niet op, wie hakt de knoop dan door? Bij OT weegt die vraag extra zwaar, want de verkeerde keuze raakt de fysieke wereld en is niet met een back-up terug te draaien.

Dezelfde vaardigheden, hogere inzet

De zes crisisvaardigheden gelden ook in OT: kalm blijven, overzicht houden, beslissen op onvolledige informatie, prioriteren onder tijdsdruk, veerkracht en improviseren. Wat verandert, is de inzet. Een fout besluit raakt hier niet alleen data maar een fysiek proces. Improviseren als het plan niet meer past, is dan geen luxe maar noodzaak. Juist dat kan een mens wat een script niet kan.

De zes vaardigheden staan uitgewerkt bij de zes crisisvaardigheden. Hoe een oefening onder druk in het algemeen werkt, lees je bij de cybercrisis oefening. Wil je een keer meedoen zonder meteen een heel traject in te gaan, dan zijn er ook open inschrijvingen waar je een OT-oefening van dichtbij ziet. Of kom langs in de Community.